Schola Węgajty i Grupa Agathos zapraszają na:

Laboratorium Tradycji 2019 – warsztaty dziedzictwa kulturowego – tradycja bizantyjska

Miejsce:

Węgajty (sala teatralna), Nowe Kawkowo (kościół), Szałstry (świetlica wiejska).

Pracownia śpiewu liturgicznego: 10 -15 sierpnia

Hymny Bizantyjskie do Św. Liturgii (Msza) św. Jana Złotoustego od 11 do 14 sierpnia 2019, prowadzenie: Marcin Abijski;

Chorał gregoriański i bizantyjski 10, 11 i 15 sierpnia 2019, prowadzenie: Johann Wolfgang Niklaus

W tym roku, w części warsztatu od 11 do 14 sierpnia, będziemy pracować nad bizantyjskimi hymnami do Św. Liturgii św. Jana Złotoustego w tłumaczeniu z oryginalnego greckiego języka na polski. Prowadzić warsztat będzie jedyny wykształcony w muzyce bizantyjskiej w Grecji prawosławny protopsalta i kantor w Polsce: Marcin Abijski.

Większość hymnów bizantyjskiej Liturgii św. Jana Złotoustego to elementy stałe. Hymnograficzna struktura Liturgii na przestrzeni wieków była uzupełniana o coraz to nowe elementy. Najpóźniej, bo ok w. VIII, pojawiła się w Liturgii Pieśń Cherubinów. Rozbudowane muzycznie kompozycje Liturgii dotyczą przede wszystkim Tryshagionu, Alleluja, Pieśni Cherubinów oraz wersetu na komunię. W późniejszych wiekach zdobionymi melodiami opatrywano kolejne hymny. Do wieku XIX melodyka bizantyjskiej Liturgii Eucharystycznej była mocno ograniczona. Wiązało się to z charakterem samego nabożeństwa, gdzie najważniejsze były modlitwy kapłańskie i sam sakrament Eucharystii. Wiek XIX i początek XX wniósł do muzyki bizantyjskiej wiele nowych kompozycji hymnów Liturgii. Pojawiły się warianty melodii dla Kanonu Eucharystycznego oraz antyfon. Dokonano także przekładu bizantyjskich melodii na języki narodowe. Boska Liturgia św. Jana Chryzostoma na melodie bizantyjskie w języku polskim to dzieło nowatorskie. Bizantyjska melodyka okazała się być wyjątkowo plastyczną, przez co pozwoliła bez większej ingerencji w styl zachować oryginalne struktury grecko-bizantyjskich fraz muzycznych. Polski przekład bazował na kompozycjach konstantynopolitańskich, jak też atoskich, oddając pierwszeństwo tradycjom muzycznym dwóch wielkich centrów rozwoju muzyki bizantyjskiej – Konstantynopola i św. Góry Atos.

W części warsztatu 10, 11 i 15 sierpnia, kontynuując pracę z poprzednich lat przygotujemy chorał gregoriański do mszy na święto Wniebowzięcie NMP (15 sierpnia) oraz śpiewy bizantyjskie (maryjne) do obrzędu poświęcenia ikon według wschodniego formularza. Melodie zaczerpnięte będą z tradycji gregoriańskiej, grecko – bizantyjskiej i opracujemy również przykłady śpiewów starocerkiewno-słowiańskich z Irmologionu Supraskiego.

Na zakończenie odbędą się prezentacje: wystawa ikon i koncert z udziałem uczestników warsztatów. Prezentacje przybiorą formę święta miejsca (14 sierpnia w sali Teatru Węgajty i 15 sierpnia w kościele parafialnym w Nowym Kawkowie na święto Wniebowzięcia NMP, znane jako święto Zaśnięcia Marii w tradycji prawosławnej, popularnie zwane u nas MB Zielnej. Warsztatom towarzyszyć będą wykłady przygotowane przez ikonografów i śpiewaków oraz gościnnie przez Igora Wieremiejuka z Warszawy.

Równoległe, jak w poprzednich latach, w dniach od 7 do 15 sierpnia 2019 będzie działała Pracownia ikony – prowadzona przez Grupę Agathos w składzie Bartosz Bremer, Małgorzata Dżygadło – Niklaus, Ewa Grześkiewicz.

Chcemy aby obie pracownie, śpiewu liturgicznego i ikony, działały blisko siebie a efekty ich pracy przenikały się, by tak jak niegdyś malarstwo i śpiew stanowiły całość doświadczenia sacrum.

Zajęcia w pracowni ikony skierowane są do osób na różnych poziomach zaawansowania. Piszący swą pierwszą lub drugą ikonę pochylą się nad wizerunkiem Oblicza Chrystusa, przy kolejnej, nad Obliczem Anioła Pańskiego. Dla osób, które będą pisać swoją trzecią ikonę będzie to Matka Boża. Tematem wiodącym dla zaawansowanych w tegorocznych letnich warsztatach prowadzonych przez członków Grupy Agathos będą wizerunki Świętej Anny i Świętego Franciszka.

(Grupa uczestników pracowni ikony jest już zamknięta.)

Święta Anna, fragment starego fresku z Farras w Nubii.

Grupa Agathos

Grupa powstała w 2003 r. Wywodzi się z pracowni Św. Łukasza w Krakowie, która działa pod kierownictwem o. Zygfryda Kota SJ. Dalsze doskonalenie i wiedzę w dziedzinie ikonopisania członkowie Grupy zawdzięczają Studium Chrześcijańskiego Wschodu w Warszawie oraz kontaktom z prawosławnymi ośrodkami i szkołami pisania ikon. Od 2009 r. współpracuje ze Scholą Węgajty. Grupę stanowią katolicy zafascynowani pięknem i duchowa głębią ikony, sięgający do korzeni tradycji bizantyjskiej, przekonani o jej wartości tak dla Kościoła wschodniego jak i zachodniego.

Ikony wykonane przez członków grupy znajdują się w domach prywatnych, a także w kościołach, m.in. Kaplicy Adoracji Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej Patronki Warszawy, Kaplicy Oblicza Pańskiego w kościele w Nowym Kawkowie, w klasztorze Zwiastowania oo. Benedyktynów w Biskupowie.

Prace członków grupy można było oglądać na wielu wystawach, m.in.:

– Korzenie sztuki sakralnej w Sanktuarium Matki Bożej w Świętej Lipce (2015, 2016, 2017, 2018)

– Festiwalu Sztuki Sakralnej im Andrieja Tarkowskiego we francuskim Pontigny (2014);

– Fabryka Sztuk w Tczewie „Światłość pędzlem pisana” (2014, 2019);

– Nocy Muzeów w Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej Patronki Warszawy (2012-2014);

– Galeria Synagoga w Barczewie „Pędzlem rozpisane” (2012);

– Międzynarodowa wystawa „Ikona Dziś”(Warszawa, kościół oo. Dominikanów, 2008)

Schola Węgajty powstała w 1994 r. i działa w ramach Stowarzyszenia Węgajty na Warmii koło Olsztyna. Zespół tworzą śpiewacy, aktorzy, muzycy, plastycy, teatrolodzy i muzykolodzy pochodzący z 6 krajów europejskich. Schola zajmuje się rekonstrukcją średniowiecznych dramatów liturgicznych, prezentacjami muzyczno-teatralnymi, badaniami nad tradycjami śpiewu liturgicznego i sakralnego, antropologią kultury oraz edukacją i animacją teatralną, muzyczną i plastyczną. Od 25 lat opracowuje i wykonuje najstarsze europejskie zabytki muzyczno-dramatyczne (rękopisy polskie, francuskie, włoskie, niemieckie). Ma w swoim dorobku i repertuarze 7 łacińskich średniowiecznych dramatów liturgicznych stanowiących kanon tego gatunku, które były prezentowane w całej Polsce i wielu krajach Europy. Poprzez połączenie twórczych sił i doświadczeń aktorów, śpiewaków, instrumentalistów, teatrologów, plastyków, liturgistów, zespół wypracował unikalny i rozpoznawalny idiom wykonawczy i stylistyczny, oparty na archaicznych i tradycyjnych technikach warsztatu muzyczno-teatralnego.

Spektakle, koncerty i dramaty liturgiczne Scholi Węgajty prezentowane były na zaproszenie różnych organizatorów i festiwali niemal we wszystkich większych miastach w Polsce, a także w Estonii, Danii, Grecji, na Ukrainie i Litwie, w Czechach, Słowenii, Chorwacji, Niemczech, Włoszech, Francji, Rosji, Szwajcarii, Hiszpanii, Serbii, Macedonii i na Węgrzech.

Więcej informacji na www.agathos.art.pl., www.wegajty.pl

Prowadzący i wykładowcy:

dr Marcin Abijski

Z wyróżnieniem ukończył studia na wydziale Muzyki Bizantyjskiej Ateńskiego Konserwatorium Narodowego oraz na wydziale Teologii Społecznej Narodowego Uniwersytetu Ateńskiego. Doktor nauk teologicznych. Absolwent Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie oraz Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Muzykę bizantyjską zgłębiał pod okiem Georgiosa Chatzichronoglou – Archonta Hymnodosa Wielkiego Kościoła (Patriarchatu Konstantynopola) oraz ateńskiego protopsalty Konstantinosa Papachristodoulou. Jako muzykolog i kantor zajmuje się badaniem koneksji między muzyką bizantyjską a staroruską monodią, szczególnie w aspekcie praktyki liturgicznej. W roku 2008 założył Męski Chór Kameralny im. Bogdana Onisimowicza, z którym pracuje nad odtworzeniem praktyki wykonawczej XVI wiecznych melodii Monasteru Supraskiego i innych dawnych form śpiewu liturgicznego. Jako ekspert zapraszany jest regularnie na św. Górę Athos, gdzie prowadzi zajęcia ze śpiewu bizantyjskiego dla hagioryckich mnichów. Kantor w Skicie św.św. Antoniego i Teodozjusza Kijowsko-Pieczerskich w Odrynkach – jedynej w Polsce prawosławnej pustelni. Jest autorem muzyki grecko-bizantyjskiej do polskiego „Akatystu do Przenajświętszej Bogarodzicy” pióra ks. Józefa Maja. W utworze tym po raz pierwszy spotkały się oryginalna muzyka bizantyjska oraz język polski. W roku 2016 skomponował muzykę bizantyjską do polskiego przekładu kondakionu św. Romana Melodosa „O nawróconej”.

Johann Wolfgang Niklaus jest aktorem, śpiewakiem, muzykiem, reżyserem i antropologiem. Urodzony w Monachium, wychowywał się w górach południowego Tyrolu, studiował na uniwersytecie Wiedeńskim teatrologie, aktorstwo, reżyserie, etnologie, antropologie i romanistyke, od ponad trzydziestu lat mieszka i pracuje w Polsce. Odbywał staże aktorskie i muzyczne między innymi z aktorami Jerzego Grotowskiego, z Marcelem Peresem i Lykourgosem Angelopoulosem, pracował w Teatrze Gardzienice. Jest współtwórcą Teatru Węgajty oraz współtwórcą i do dziś wieloletnim kierownikiem artystycznym Scholi Węgajty i reżyserem jej spektakli muzycznych. Wspólnie z zespołem wypracował unikalny i rozpoznawalny idiom wykonawczy i stylistyczny, oparty na archaicznych i tradycyjnych technikach warsztatu muzyczno-teatralnego.

Uczestnik lub organizator wielu wypraw artystycznych i kulturoznawczych do enklaw kulturowych w Polsce, Andaluzji, na Korsyce, Sardynii, na Bałkanach w Grecji, Macedonii, Serbii i Kosowie, w Alpach Szwajcarii, Austrii i Włoszech, w Francji, na Huculszczyźnie, do Połtawy, Rosji, Maroko, Mołdawii, Karpat i Transylwanii rumuńskiej. Autor tekstów publikowanych w czasopismach antropologicznych i kulturalnych. Jest również autorem, dyrektorem artystycznym i managerem ważnych projektów kulturowych.

Igor Wieremiejuk

Mieszka i pracuje w Warszawie, pochodzi z Podlasia. Jest absolwentem Policealnego Studium Ikonograficznego w Bielsku Podlaskim i Instytutu Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Prowadzi cykle wykładów monograficznych w Atelier Św. Eliasza, Pracowni ikon działającej w klasztorze Monastycznych Wspólnot Jerozolimskich w Warszawie.

Bartosz Bremer (Grupa Agathos)

Mieszka i pracuje w Konstancinie koło Warszawy, żonaty, 4 dzieci. Dyplom uzyskał w 1992 r. w Pracowni plakatu na Wydziale Grafiki Warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Ukończył kursy ikonopisania u o. Zygfryda Kota SJ w Krakowie w latach 2003-2006. Od tego czasu współtworzy pracownie ikony Grupa Agathos. Zajmuje się również malarstwem olejnym i temperowym, rysunkiem, projektowaniem graficznym i fotografiką.

Małgorzata Dżygadło – Niklaus (Schola Węgajty i Grupa Agathos)

Mieszka i pracuje w Nowym Kawkowie na Warmii od ponad 30 lat. Jest współtwórcą i aktorką Teatru Wiejskiego Węgajty i wokalistką Scholi Węgajty; instruktorem teatralnym, scenografem spektakli Teatru i dramatów Scholi Wegajty. Od 15 lat zajmuje się praktycznie ikonografią bizantyjską. Pisania ikon uczyła się w Pracowni św. Łukasza w Krakowie u o. Zygfryda Kota; w Studium Ikonopisania w Bielsku Podlaskim, u siostry Kassiani w pracowni ikony klasztoru Evangelismos na greckiej wyspie Patmos oraz u matki Eleftherii w atelier ikony monasteru Varatec w Rumunii. Prowadzi Warmińską pracownię ikony w Nowym Kawkowie oraz warsztaty ikonopisania na Warmii. Absolwentka Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej i Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (dyplom w pracowni prof. Józefa Szajny); ostatnio międzywydziałowe studia podyplomowe z Arteterapii w Gdańsku.

Ewa Grześkiewicz (Grupa Agathos)

Mieszka i pracuje w Warszawie. Pisania ikon uczyła się w Pracowni św. Łukasza w Krakowie pod kierunkiem o. Zygfryda Kota. Umiejętności doskonaliła w Studium Chrześcijańskiego Wschodu działającym przy klasztorze oo. Dominikanów na warszawskim Służewiu, na warsztatach organizowanych przez Policealne Studium Ikonograficzne w Bielsku Podlaskim, na zajęciach z greckim ikonografem Theodorosem Papadopoulosem oraz podczas corocznych praktyk w prawosławnym monasterze Varatec w Rumunii.

Ikona jest dla niej miejscem spotkania człowieka z Bogiem, Ducha z materią oraz szansą dla spotkania chrześcijaństwa wschodniego i zachodniego.

Oprócz malarstwa zajmowała się terapią pedagogiczną. Ukończyła Akademię Pedagogiki Specjalnej. Doświadczenie w nauczaniu owocuje podczas prowadzonych przez nią warsztatów pisania ikon; w Warszawie odbywają się Centrum Artystycznym Sztukarnia.

Koszt uczestnictwa w warsztatach śpiewu (6 dni), w tym komplet materiałów nutowych i tekstowych (bez kosztów pobytowych) – 200 zł/os. Osobom przyjezdnym zaproponujemy noclegi i wyżywienie w okolicznych gospodarstwach agroturystycznych. Zgłoszenia prosimy przysyłać na adres: scholaw1@wp.pl do 30 czerwca, określając, który wariant jest wybierany byśmy mogli dla Was zarezerwować noclegi i wyżywienie. Zgłoszenia trzeba potwierdzić wpłaceniem zaliczki w wysokości 100 zł z dopiskiem na warsztaty śpiewu Laboratorium tradycji 2019 do 15 lipca 2019 – konto Stowarzyszenie Wegajty: nr 34 1020 3541 0000 5902 0088 9394

Wszelkich informacji udzielamy pod numerem telefonu: 600 005 251 (Wolfgang Niklaus).

ORGANIZATOR: Stowarzyszenie Węgajty – zespół Schola Węgajty.

Z pozdrowieniami z Nowego Kawkowa, Johann Wolfgang Niklaus, 30 maja 2019.